Veiligheidszorg

Veiligheidszorg is een belangrijke kerntaak van een museum, maar nog te vaak wordt dit onderwerp onderbelicht. Preventie mist nu eenmaal de glamour van een opening van een tentoonstelling, van de publicatie van een mooi boek of een nieuwe website. Veiligheidszorg heeft vele aspecten. De basis is meestal de risicoanalyse, als hulpmiddel om weloverwogen met bedreigingen om te gaan. Het registreren van incidenten, het beschikken over een calamiteitenplan en het daadwerkelijke oefenen zijn belangrijke stappen in de veiligheidszorg van uw museum. Een kerntaak die even belangrijk is, zo niet belangrijker dan alle anderen.

DOWNLOADS EN LITERATUURTIPS

Collectiehulpverlening

Collectiehulpverlening is erop gericht de schade te beperken en de museale objecten in veiligheid te brengen. Bijvoorbeeld bij brand, diefstal of wateroverlast. In de factsheet vindt je informatie over wat er komt kijken bij deze vorm van hulpverlening.

Factsheet Collectiehulpverlening

Handleiding voor het maken van een calamiteitenplan

Deze publicatie gaat over professionaliteit van uzelf en van uw organisatie. Een calamiteitenplan maken is teamwork, waarbij kennis, betrokkenheid en inzet van iedereen in de organisatie nodig is. Er kan van alles misgaan in het leven, maar niet datgene wat u weet te voorkomen, omdat u en uw organisatie gewoon steeds goed uw huiswerk doen als professionele collectiebeheerders. Deze handleiding neemt u stap voor stap mee in het maken van uw eigen calamiteitenplan met handige checklist en voorbeelddocumenten.

Handleiding maken calamiteitenplan, ICN, 2003

Calamiteitenwijzer

De Calamiteitenwijzer dient als geheugensteun bij calamiteiten en als beknopt hulpmiddel bij de voorbereiding op calamiteiten. Het is een handig instrument dat u kunt ophangen in alle werkruimtes en waar alle museummedewerkers mee vertrouwd zouden moeten zijn.

Calamiteitenwijzer, ICN, 2009

Voorbeeldlijst externe partijen en calamiteitendiensten

Wanneer er na een brand of explosie schade is, wordt hulp ingeroepen bij stichting Salvage. Alleen de bevelvoerder van de brandweer kan hiertoe besluiten. Ook bestaat de mogelijkheid om zelf afspraken te maken met gespecialiseerde calamiteitendiensten. Deze zijn gespecialiseerd in het beredderen van collectie(onderdelen). Vaak is het mogelijk om hiervoor een abonnement af te sluiten. Hieronder staat een voorbeeldlijst van externe partijen en calamiteitendiensten die u kunt gebruiken in uw eigen calamiteitenplan.

Voorbeeldlijst externe partijen en calamiteitendiensten, LCM, 2017

Voorbeeldlijst noodmaterialen

Het calamiteitenplan bevat een lijst van noodvoorraden. Een noodvoorraad bestaat bijvoorbeeld uit schoonmaakmiddelen, gereedschap en verpakkingsmateriaal. Het is belangrijk dat er op vaste plaatsen zo’n noodvoorraad klaarstaat. Op die manier kunnen bij een calamiteit zo snel mogelijk maatregelen genomen worden. Onderstaande lijst dient als voorbeeld voor de lijst en noodvoorraad van uw eigen museum.

Voorbeeldlijst noodmaterialen, LCM, 2016

Voorbeeld instructie externe partijen

Dit voorbeeldformulier toont u welke afspraken u moet maken met externe partijen wanneer zij werkzaamheden aan uw museumgebouw verrichten. Werkzaamheden aan het gebouw zijn risicovol, het is belangrijk dat uzelf de regie neemt. Dit document kan u daarbij helpen.

Voorbeeld instructie externe partijen, MuSeCO, 2008

Brandschadewiel

Het Brandschadewiel geeft heldere en beknopte informatie over het voorkomen van brand. Ook beschrijft het hoe u verdere schade aan collectie en gebouw kunt voorkomen met daarbij een uitleg per materiaalcategorie. Beschouw deze tips als ‘EHBO’.Raadpleeg altijd zo spoedig mogelijk de deskundige, die verantwoordelijk is voor de veiligheid van mensen en van het gebouw en erkende restauratoren voor de veiligheid van uw collectie. In gedrukte vorm te bestellen via de webwinkel.

Brandschadewiel, LCM RCE, 2011

Waterdossier

De Waterposter laat door middel van vijf stappen zien wat een erfgoedbeheerder kan doen om zich voor te bereiden op een overstroming of wateroverlast door extreme regenval. Dat lijkt misschien onwaarschijnlijk, maar toch zijn dit scenario’s om serieus rekening mee te houden. Nederland grenst voor het grootste deel aan water en meer dan de helft van het land bevindt zich in een overstromingsgevoelig gebied. Daarnaast treedt door de klimaatverandering steeds vaker extreme regenval op. De kans dat erfgoed met water in aanraking kan komen, neemt dan ook toe.
Het Waterdossier van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vertelt meer over de reële waterdreiging voor collecties en archiefstukken.

Waterschadewiel

Het waterschadewiel geeft informatie over eerste hulp bij waterschade. Bij overstroming, lekkage, brand, storm of door gesprongen leidingen treedt waterschade op. Water beschadigt museumvoorwerpen, vernietigt ze soms zelfs. Volg de acties en tips op binnen 48 uur na het optreden van de ramp of noodsituatie, anders is het meestal te laat. Eerst volgen de acties en dan volgt de informatie over eerste hulp en tips voor specifieke collecties. Beschouw deze tips als ‘EHBO’.Raadpleeg altijd zo spoedig mogelijk de deskundige, die verantwoordelijk is voor de veiligheid van mensen en van het gebouw en erkende restauratoren voor de veiligheid van uw collectie.

Waterschadewiel, RCE, 2015

Incidentenregistratie

Zicht krijgen op incidenten vraagt om een goede aanpak en om draagvlak binnen de organisatie. Wat is nodig om incidentenregistratie goed in te voeren en te verankeren binnen uw organisatie? Daar is een vijfstappenplan voor en een digitale Database Incidenten Cultureel Erfgoed (DICE).
Kijk voor meer informatie en om u in te schrijven in het digitale incidentensysteem op DICE.

Balie en suppoost: klantvriendelijk beveiligen

Deze syllabus hoort bij de gelijknamige cursus, Balie en suppoost: klantvriendelijk beveiligen, van het Gelders Ergoed. In deze syllabus staan talloze tips en adviezen over het klantvriendelijk benaderen van uw bezoekers terwijl u oog houdt voor de veiligheid van collectie, gebouw en bezoekers.

Syllabus Balie en supoost, Gelders Erfgoed, 2008

Museumpeil 28

Dit nummer van Museumpeil is geheel gewijd aan veiligheidszorg in collectiebeherende instellingen.

Museumpeil 28, LCM, 2007

CHV-app

In de Google Playstore vindt u de CHV-app van VanWaarde museumwacht. Via de App Store met deze link. Dezelfde Weet u wat u moet doen bij een calamiteit waarbij waardevolle collecties, objecten of archieven betrokken zijn? Met deze app heeft u de juiste CHV (Collectie Hulp Verlening) instructies altijd op zak.

Inventarisatie en beoordeling van bedrijfsactiviteiten en risico’s

Er bestaat een directe relatie tussen risico’s en bedrijfsactiviteiten: zonder (bedrijfs)activiteit zijn er geen risico’s. Daarom is het belangrijk om alle activiteiten binnen uw organisatie in kaart te brengen. Dit document bevat een tabel die u in dient te vullen en aan te vullen voor uw eigen organisatie. Bij alle activiteiten gaat u, samen met uw collega’s, nadenken over de risico’s die met de desbetreffende activiteit gepaard gaan. Heeft u alle risico’s in uw organisatie al in kaart gebracht?

Risico inventarisatie en beoordeling, MuSeCo, 2006

Risico-analyse in Ons’ Lieve Heer op Solder

In deze publicatie leest u over de integrale risico-analyse die door ICN en de medewerkers van Ons’ Lieve Heer op Solder in 2003 is uitgevoerd. Alle mogelijke risico’s in en rond het museum zijn zo precies mogelijk in kaart gebracht. Het gebouw en de kunst (de roerende collectie) werden daarbij volledig doorgelicht. Een revolutie in Nederland om een gebouw en collectie op zo’n manier te bekijken. De toegepaste methodiek is ook in uw museum bruikbaar.

Risicoanalyse in ons lieve heer op solder, 2010

CURSUS
Veiligheidszorg

Veel provinciale erfgoedhuizen en museumconsulenten geven trainingen en cursussen op diverse gebieden. Raadpleeg voor het actuele overzicht in uw provincie de cursuspagina.

IEMAND SPREKEN?
Neem contact op met een adviseur

De consulenten van het LCM helpen u graag persoonlijk verder. Afhankelijk van de provincie waar u zich bevindt vaak zelfs op kosten van de provincie! Neem contact op met uw dichtstbijzijnde consulent over de mogelijkheden.

Veilig Erfgoed
Bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed werkt een aantal specialisten in het programma Veilig Erfgoed. Zij ontwikkelen kennis en informatie met en voor de erfgoedbeheerders, erfgoedadviseurs en bestuurders. Ook werken ze samen met organisaties als de politie, de brandweer en de veiligheidsregio’s.

VANWAARDE Museumwacht, Documentenwacht en restauratie
Jeroen Jochems
T 055 542 31 47
Calamiteitennummer 24/7:
M 06 531 49 479
E info@vanwaarde.eu
I www.vanwaarde.eu

Helicon Conservation Support BV
Jaap van der Burg
T 071 30 30 940
E info@helicon-cs.com
I www.helicon-cs.com

Art Salvage
T 010 248 93 39
M 06 44 56 36 97
E info@artsalvage.nl
I www.artsalvage.nl

Art Secure
Leen van der Plas
E lvanderplas@artsecure.nl
I www.artsecure.nl

Westhuis Consultancy
Peter Westhuis
info@westhuis.nl
I www.westhuis.nl

Preventional
E info@preventional.com
I www.preventional.com

Broshuis en Partners
Ger Broshuis
E info@broshuisconsultancy.nl
I www.broshuisconsultancy.nl

BHV.nl
E info@bhv.nl
I www.bhv.nl

AON Riskmanagement
E info@aon.nl
I www.aon.com

Verder praten

Museumvereniging
De sectie Veiligheidszorg en facility management van de museumvereniging wil als intermediair fungeren voor de musea die lid zijn van de Museumvereniging. Het ‘als intermediair optreden’ betekent voor de sectie dat musea met elkaar in contact worden gebracht om kennis op het gebied van veiligheidszorg en facility management uit te wisselen.

LinkedIn
Hier vindt u collega’s met wie u van gedachten kunt wisselen op het gebied van veilig erfgoed.
LinkedIn groep Veilig Erfgoed.
LinkedIn groep Dutch Museum Security.